TraNgay.comTra Ngay
Tra cứu an toàn, tránh trang giả

Tin nhắn kèm đường dẫn tra cứu hồ sơ: thật hay giả và nên làm gì khi nhận

Nhận tin nhắn báo hồ sơ thuế, bảo hiểm, cư trú có vấn đề kèm đường dẫn tra cứu? Cách đọc tin, cách kiểm lại qua kênh chính thức và những việc không nên làm.

Young Vietnamese woman sitting sideways on a parked motorbike in a covered parking lot, frowning at a phone with a blank screen, side angle, late afternoon amber light

Tin nhắn báo hồ sơ của bạn có vấn đề rồi kèm một đường dẫn để "tra cứu" hay "cập nhật" gần như luôn là lừa đảo, kể cả khi tên người gửi hiện đúng tên cơ quan. Việc nên làm là không bấm, tự mở cổng hoặc ứng dụng chính thức để kiểm, rồi xoá tin và báo cáo. Nếu hồ sơ thật sự có vấn đề, thông tin đó sẽ nằm trong cổng chính thức; bạn không cần đường dẫn trong tin để thấy.

Bài này đi theo đúng trình tự khi bạn cầm điện thoại có tin nhắn đó: đọc tin để nhận ra kịch bản, hiểu vì sao tên người gửi không đáng tin, kiểm lại qua kênh chính thức, rồi xử lý tin nhắn. Có một tình huống mẫu ở cuối để bạn thấy toàn bộ quy trình trong vài phút.

Các kịch bản tin nhắn hay gặp

Nội dung tin nhắn thay đổi theo mùa: mùa quyết toán thuế thì có tin hoàn thuế, sau đợt sắp xếp tỉnh thì có tin "cập nhật địa chỉ hành chính mới", cuối năm thì có tin về bảo hiểm y tế. Nhưng khung kịch bản thì lặp lại.

Kịch bảnLời nhắn điển hìnhThứ kẻ gian muốn lấy
Hoàn tiềnBạn có khoản hoàn thuế, hoàn tiền điện, hoàn phí bảo hiểm chưa nhậnTài khoản ngân hàng, mã OTP
Hồ sơ sai, sắp bị khoáThông tin định danh chưa khớp, mã số thuế sắp bị đóng, thẻ bảo hiểm sắp hết hiệu lựcMật khẩu cổng, ảnh căn cước, ảnh mặt
Cập nhật sau sáp nhậpĐịa chỉ hành chính đã đổi, cần cập nhật để giữ quyền lợiThông tin cá nhân đầy đủ, cài ứng dụng giả
Vi phạm, nợ phíBạn có vi phạm giao thông chưa nộp, nợ phí đường bộThanh toán vào tài khoản lạ, số thẻ
Hồ sơ đã có kết quảHồ sơ của bạn đã xử lý xong, tra cứu để nhậnĐăng nhập tài khoản định danh qua trang giả

Điểm chung: tin nào cũng có đường dẫn, và đường dẫn nào cũng dẫn tới trang đòi đăng nhập hoặc đòi thông tin. Kịch bản phạt giao thông đã được phân tích kỹ ở chuyên trang về giao thông; ở đây chỉ cần nhớ cách xử lý chung là giống nhau.

Vì sao tên người gửi hiện đúng tên cơ quan vẫn không đáng tin

Tên người gửi có thể bị giả. Kẻ gian dùng thiết bị phát sóng giả trạm gốc đặt trên xe chạy trong khu đông người, phát tin nhắn với tên người gửi tuỳ ý. Tin nhắn loại này có thể chui vào đúng chuỗi hội thoại có tin thật trước đó của ngân hàng hay cơ quan, khiến bạn càng tin.

Tin nằm cùng chuỗi với tin thật cũ không chứng minh gì. Điện thoại gom tin theo tên người gửi. Tên bị giả thì tin giả nằm chung chuỗi với tin thật. Đừng lấy việc "trước giờ vẫn nhận tin từ tên này" làm bằng chứng.

Tin qua ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội càng dễ giả. Tài khoản mang tên và ảnh đại diện của cơ quan trên ứng dụng nhắn tin có thể do bất kỳ ai lập. Cơ quan nhà nước không nhắn tin riêng cho từng người dân qua tài khoản cá nhân để yêu cầu cập nhật hồ sơ.

Tin thật cũng không cần bạn bấm đường dẫn. Ngay cả khi một tin là thật, nội dung của nó vẫn kiểm được bằng cách tự mở cổng. Vì vậy quy tắc "không bấm đường dẫn trong tin, tự mở cổng" không làm bạn mất gì, kể cả khi tin là thật.

Kiểm lại nội dung tin nhắn qua kênh chính thức

Mục tiêu của bước này là trả lời câu hỏi "hồ sơ của mình có thật sự đang có vấn đề không", mà không chạm vào đường dẫn trong tin.

  1. Đọc tin để xác định nó nói về cơ quan nào và việc gì: thuế, bảo hiểm xã hội, cư trú, điện nước, giao thông. Không bấm vào bất kỳ chỗ nào trong tin, kể cả số điện thoại in trong tin.
  2. Mở ứng dụng chính thức tương ứng đã cài sẵn (ứng dụng của ngành thuế, ứng dụng VssID, ứng dụng VNeID) hoặc mở cổng bằng dấu trang đã lưu.
  3. Đăng nhập và xem mục thông báo, mục hồ sơ, mục tra cứu tương ứng. Nếu tin nói có khoản hoàn thuế, xem mục hoàn thuế; nếu nói thẻ bảo hiểm sắp hết hạn, xem hạn thẻ.
  4. Nếu trong cổng không có gì khớp với tin nhắn, coi như tin giả. Nếu có, xử lý ngay trong cổng chính thức, không quay lại tin nhắn.
  5. Nếu vẫn còn lấn cấn, gọi tổng đài chính thức của cơ quan (lấy số từ cổng chính thức hoặc từ giấy tờ cơ quan cấp, tuyệt đối không lấy số trong tin) hoặc đến bộ phận một cửa cấp xã. Câu nên hỏi: "Cơ quan có gửi tin nhắn yêu cầu người dân bấm đường dẫn để cập nhật hồ sơ không, và hồ sơ của mình hiện có vướng gì không?"

Phép kiểm này có một lợi ích phụ: bạn biết luôn hồ sơ thật của mình đang ở trạng thái nào. Không ít người sau khi kiểm mới phát hiện mình có khoản hoàn thuế thật chưa nhận, hoặc thẻ bảo hiểm y tế thật sự sắp hết hạn, và xử lý được đúng chỗ.

Những việc không nên làm khi nhận tin nhắn loại này

Phản xạ tự nhiên khi thấy tin báo hồ sơ có vấn đề là làm gì đó ngay. Một số phản xạ lại mở thêm cửa cho kẻ gian.

  • Không bấm đường dẫn "chỉ để xem thử". Có trang chỉ cần mở ra là tự tải tệp cài đặt, hoặc ghi nhận số điện thoại của bạn là số "còn sống" để gửi tiếp tin khác.
  • Không trả lời tin nhắn, kể cả trả lời "không" hay "sai số". Trả lời cho kẻ gian biết số đang được dùng và người dùng có đọc tin.
  • Không gọi lại số in trong tin. Đầu dây bên kia là kẻ gian đóng vai tổng đài viên, họ sẽ dẫn bạn qua từng bước nhập thông tin.
  • Không chuyển tiếp tin cho cả nhóm gia đình để hỏi "cái này thật không" mà giữ nguyên đường dẫn. Người lớn tuổi trong nhóm có thể bấm vào trước khi đọc tới phần cảnh báo. Nếu muốn hỏi, chụp màn hình và gạch đường dẫn đi.
  • Không cài ứng dụng theo đường dẫn trong tin, dù tin nói đó là "phiên bản mới" của ứng dụng cơ quan. Ứng dụng chính thức chỉ cập nhật qua kho ứng dụng của điện thoại.
  • Không vội xoá tin trước khi báo cáo. Giữ lại để chụp làm chứng cứ, báo cáo xong mới xoá.

Có một thứ không cần làm: đổi số điện thoại hay đổi sim chỉ vì nhận một tin nhắn lừa đảo. Nhận tin không có nghĩa là bạn đã bị lộ gì nghiêm trọng; tin loại này được gửi hàng loạt tới mọi số trong vùng phủ sóng.

Báo cáo và dọn tin nhắn sau khi kiểm

Sau khi đã kiểm và chắc tin là giả, hãy chụp màn hình tin nhắn sao cho thấy tên người gửi, nội dung, thời gian nhận và đường dẫn. Tin nhắn rác, tin lừa đảo có thể phản ánh bằng cách nhắn tới đầu số tiếp nhận tin nhắn rác 5656 theo cú pháp mà nhà mạng và cơ quan quản lý hướng dẫn; đường dẫn tới trang giả thì báo qua kênh tiếp nhận phản ánh lừa đảo trực tuyến của cơ quan quản lý an toàn thông tin. Cú pháp và kênh có thể điều chỉnh theo thời gian, nên hãy kiểm hướng dẫn mới nhất trên cổng chính thức hoặc hỏi tổng đài nhà mạng của bạn.

Trên điện thoại, nhiều ứng dụng nhắn tin có sẵn tuỳ chọn báo cáo tin rác ngay trong cuộc hội thoại. Dùng tuỳ chọn đó rồi xoá tin. Nếu tin đến từ một số điện thoại cụ thể thay vì tên thương hiệu, có thể chặn số đó. Với tin mang tên thương hiệu bị giả, chặn không có tác dụng nhiều vì kẻ gian không gửi lại từ đúng nguồn đó.

Nếu nhận tin trong lúc đang ở khu đông người và cùng lúc nhiều người xung quanh cũng nhận, rất có thể có thiết bị phát sóng giả gần đó. Thông tin về thời gian và địa điểm nhận tin giúp cơ quan chức năng khoanh vùng; khi báo cáo, ghi thêm khu vực bạn đang đứng lúc nhận tin. Báo cáo chỉ mất vài phút nhưng giúp những người khác ít bị dính hơn.

Tình huống mẫu: anh Hùng nhận tin hoàn thuế lúc đang chờ con tan học

Anh Hùng làm kế toán ở Cần Thơ. Đầu tháng, lúc đứng chờ con trước cổng trường, anh nhận tin nhắn mang tên cơ quan thuế báo anh có một khoản hoàn thuế thu nhập cá nhân chưa nhận, "vui lòng truy cập đường dẫn để xác nhận tài khoản nhận tiền trước 17 giờ hôm nay". Tin nằm cùng chuỗi với vài tin thật trước đó. Anh có làm quyết toán thật, nên tin nghe rất hợp lý.

Anh không bấm. Về nhà, anh mở ứng dụng của ngành thuế đã cài từ trước, đăng nhập, vào mục tra cứu hồ sơ hoàn thuế. Hồ sơ hoàn của anh đang ở trạng thái đang xử lý, tài khoản nhận tiền là tài khoản anh khai từ lúc nộp, không có yêu cầu xác nhận nào. Vậy tin kia là giả, dù đúng thời điểm, đúng loại việc.

Anh chụp màn hình tin nhắn, gửi báo cáo tin rác, rồi xoá. Anh cũng nhắn vào nhóm gia đình một ảnh chụp đã gạch đường dẫn, dặn mọi người gặp tin tương tự thì làm như vậy. Toàn bộ việc kiểm mất khoảng năm phút. Bài học từ tình huống: kẻ gian nhắm đúng mùa, đúng việc người ta đang chờ, nên tin "hợp lý" không phải là tin thật. Thước đo duy nhất là thứ bạn thấy khi tự mở cổng chính thức.

Ba câu tự hỏi trong mười giây khi tin vừa tới

Tin này có bắt mình bấm vào đâu không? Thông báo thật của cơ quan thường chỉ báo việc và dặn bạn tự vào cổng, đến cơ quan, hoặc chờ văn bản. Tin nào lấy đường dẫn làm trung tâm, đặt nút bấm ngay giữa nội dung, thì đã đáng nghi ngay từ hình thức.

Tin có hứa tiền hoặc doạ mất quyền lợi không? Hai cảm xúc kẻ gian hay khai thác là hy vọng nhận tiền và sợ bị phạt, bị khoá. Tin đánh vào một trong hai cảm xúc đó cộng thêm hạn chót trong ngày là kiểu mẫu của tin lừa đảo, không phải văn phong hành chính.

Mình có đang chờ việc này thật không? Đây là câu dễ đánh lừa nhất. Nếu bạn có nộp hồ sơ hoàn thuế thật, tin hoàn thuế sẽ nghe rất đúng. Chính vì thế, câu trả lời "có" không phải lý do để bấm, mà là lý do để tự mở cổng xem hồ sơ thật của mình đang ra sao.

Câu hỏi thường gặp

Tin nhắn hiện đúng tên cơ quan thuế và nằm chung với tin thật thì có phải tin thật không?

Chưa chắc. Tên người gửi có thể bị giả bằng thiết bị phát sóng giả, và điện thoại gom tin theo tên nên tin giả nằm chung chuỗi với tin thật. Hãy tự mở ứng dụng hoặc cổng chính thức để kiểm nội dung.

Lỡ bấm vào đường dẫn nhưng chưa nhập gì thì cần làm gì?

Đóng trang ngay, không tải hay mở tệp nào trang đưa ra, xoá tin nhắn sau khi chụp lại để báo cáo. Nếu đang dùng điện thoại Android, kiểm mục tệp đã tải xem có tệp cài đặt lạ không và xoá đi.

Cơ quan nhà nước có nhắn tin yêu cầu cập nhật hồ sơ sau sáp nhập tỉnh không?

Việc cập nhật địa chỉ hành chính mới do cơ quan quản lý dữ liệu thực hiện và hướng dẫn qua kênh chính thức. Nếu nhận tin yêu cầu tự bấm đường dẫn để cập nhật, hãy hỏi bộ phận một cửa cấp xã nơi bạn cư trú trước khi làm gì.

Có nên trả lời tin nhắn lừa đảo để kẻ gian biết mình đã phát hiện không?

Không nên. Trả lời chỉ xác nhận số của bạn đang dùng và bạn có đọc tin, khiến số đó bị gửi thêm nhiều tin khác. Chụp lại, báo cáo qua kênh tiếp nhận tin rác rồi xoá là đủ.

Làm sao để cha mẹ lớn tuổi không bấm vào tin nhắn loại này?

Cài sẵn ứng dụng chính thức trên máy của cha mẹ, dặn một quy tắc duy nhất là không bấm đường dẫn trong tin nhắn, có gì thì gọi con kiểm hộ. Định kỳ gửi ảnh chụp tin giả đã gạch đường dẫn để cha mẹ quen mặt các kịch bản.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138