Ngành nghề kinh doanh của một doanh nghiệp được tra trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, không đọc trên giấy chứng nhận, vì mẫu giấy chứng nhận hiện nay không ghi ngành nghề; mỗi ngành được ghi theo mã ngành cấp bốn của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, kèm một ngành được đánh dấu là ngành chính.
Đọc danh sách ngành cần tỉnh táo: đăng ký ngành chỉ là thông báo doanh nghiệp định làm gì, không phải giấy phép. Ngành có điều kiện còn cần giấy phép hoặc chứng nhận riêng. Bài này chỉ cách tra, đọc mã, và các việc doanh nghiệp nên tự kiểm trước khi mở thêm mảng mới hoặc nộp hồ sơ cần chứng minh ngành nghề.
Vì sao giấy chứng nhận không có ngành nghề
Nhiều người cầm giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, lật mãi không thấy phần ngành nghề và tưởng giấy bị thiếu. Thực ra từ khi luật doanh nghiệp được sửa theo hướng doanh nghiệp tự do kinh doanh những ngành luật không cấm, ngành nghề được tách khỏi giấy chứng nhận. Doanh nghiệp đăng ký ngành trong hồ sơ, cơ quan đăng ký ghi vào hệ thống, và thông tin ngành được công bố trên cổng.
Khi doanh nghiệp bổ sung hoặc rút bớt ngành, đó là thủ tục thông báo thay đổi nội dung đăng ký. Kết quả thường là giấy xác nhận về việc thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, không phải giấy chứng nhận mới. Vì vậy nếu ai đó cần "giấy tờ chứng minh ngành nghề", thứ đưa ra được là trang ngành nghề trên cổng, bản công bố, hoặc các giấy xác nhận thay đổi, chứ không phải giấy chứng nhận.
Một số hồ sơ như hồ sơ dự thầu, hồ sơ xin giấy phép con, hồ sơ vay vốn thường yêu cầu chứng minh ngành nghề phù hợp. Biết điều này từ trước giúp kế toán chuẩn bị đúng giấy, khỏi mất một vòng bổ sung.
Cũng vì ngành nghề nằm trên cổng chứ không nằm trên giấy, người ngoài muốn biết một công ty đăng ký ngành gì không cần xin bản sao giấy tờ nào. Đây là thông tin công khai theo luật, ai cũng tra được, và là nguồn nên dùng thay cho lời giới thiệu trong hồ sơ năng lực, vốn do chính doanh nghiệp tự viết.
Đọc một mã ngành
Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam chia thành nhiều cấp, từ rộng tới hẹp. Ngành nghề đăng ký doanh nghiệp được ghi ở cấp bốn:
| Cấp | Dạng ký hiệu | Ý nghĩa khi đọc |
|---|---|---|
| Cấp 1 | Một chữ cái | Nhóm lớn như nông nghiệp, công nghiệp chế biến, bán buôn bán lẻ |
| Cấp 2 | Hai chữ số | Ngành rộng trong nhóm |
| Cấp 3 | Ba chữ số | Ngành hẹp hơn |
| Cấp 4 | Bốn chữ số | Mức dùng khi đăng ký ngành nghề doanh nghiệp |
| Cấp 5 | Năm chữ số | Chi tiết nhất, dùng trong thống kê; không dùng khi khai ngành nghề đăng ký doanh nghiệp |
Ngoài mã và tên ngành cấp bốn, nhiều dòng còn có phần ghi chi tiết do doanh nghiệp tự mô tả, ví dụ bán buôn một nhóm hàng cụ thể. Phần chi tiết này giúp hiểu doanh nghiệp định làm gì trong ngành rộng, và là chỗ cần đọc kỹ khi đối chiếu.
Ngành nào luật chuyên ngành quy định riêng mà không có trong hệ thống ngành thì được ghi theo luật chuyên ngành đó. Muốn xem toàn bộ danh mục mã ngành, tra mục hệ thống ngành kinh tế trên cổng đăng ký doanh nghiệp hoặc văn bản của Thủ tướng Chính phủ ban hành hệ thống ngành đang có hiệu lực.
Các bước tra ngành nghề của một công ty
Thông tin ngành nghề là thông tin công khai theo luật, tra miễn phí. Giao diện cổng có thể đổi, kiểm hướng dẫn mới nhất trên cổng chính thức.
- Tra mã số doanh nghiệp trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, mở trang chi tiết.
- Tìm phần ngành nghề kinh doanh, thường là một danh sách dài có mã bốn chữ số.
- Xác định ngành chính, thường được đánh dấu riêng hoặc nằm ở dòng đầu danh sách.
- Đọc tên ngành và phần ghi chi tiết của những dòng liên quan tới việc bạn cần.
- Nếu danh sách rất dài, dùng chức năng tìm chữ của trình duyệt để tìm từ khoá như "bán buôn", "vận tải", "xây dựng".
- Với ngành có điều kiện, ghi lại để kiểm thêm giấy phép riêng ở cơ quan quản lý chuyên ngành.
Đừng đếm số ngành để đánh giá quy mô. Nhiều doanh nghiệp đăng ký vài chục ngành "cho chắc" ngay từ đầu, trong khi chỉ thật sự làm một hai ngành. Danh sách dài không nói lên năng lực, danh sách ngắn cũng không nói lên điều ngược lại.
Ngành chính, ngành có điều kiện và ngành không được đăng ký
Ngành chính. Mỗi doanh nghiệp chọn một ngành làm ngành kinh doanh chính trong danh sách đã đăng ký. Ngành chính được dùng cho mục đích thống kê và có thể được cơ quan khác tham khảo, nên chọn ngành phản ánh đúng hoạt động thật.
Ngành có điều kiện. Đăng ký ngành có điều kiện không có nghĩa đã đủ điều kiện. Kinh doanh dịch vụ ăn uống, vận tải, giáo dục, y tế và nhiều ngành khác cần thêm giấy phép, chứng nhận hoặc đáp ứng điều kiện theo luật chuyên ngành. Tra cổng đăng ký không trả lời được câu hỏi doanh nghiệp đã có giấy phép con hay chưa.
Ngành bị cấm. Luật Đầu tư liệt kê các ngành cấm đầu tư kinh doanh; những ngành này không thể đăng ký.
Ngành chưa có mã. Hoạt động mới chưa có trong hệ thống ngành vẫn có thể được cơ quan đăng ký xem xét ghi nhận nếu không thuộc ngành cấm. Câu nên hỏi cán bộ một cửa: "Hoạt động này nên đăng ký vào mã nào, hay phải ghi theo dạng ngành chưa có mã?"
Đối chiếu ngành nghề khi làm hồ sơ dự thầu, giấy phép, hợp đồng
Có ba loại hồ sơ hay đòi đối chiếu ngành nghề, và mỗi loại đối chiếu theo cách khác nhau. Hồ sơ dự thầu thường yêu cầu nhà thầu có ngành nghề kinh doanh phù hợp với gói thầu. Người chấm thầu không chỉ đọc tên ngành cấp bốn mà còn đọc phần ghi chi tiết, nên một mã ngành rộng nhưng phần chi tiết lại mô tả hẹp vào mảng khác có thể bị coi là không phù hợp.
Hồ sơ xin giấy phép chuyên ngành, như giấy phép kinh doanh vận tải hay giấy chứng nhận đủ điều kiện trong lĩnh vực y tế, giáo dục, thường được cơ quan cấp phép đối chiếu với danh sách ngành đã đăng ký. Thiếu ngành tương ứng, hồ sơ sẽ bị trả để bổ sung đăng ký trước.
Hợp đồng thương mại thì ít khi đối chiếu chặt, nhưng bên mua là doanh nghiệp lớn hoặc cơ quan nhà nước có thể yêu cầu bên bán chứng minh ngành nghề phù hợp trước khi ký. Trong cả ba trường hợp, thứ bạn đưa ra nên là bản chụp trang ngành nghề trên cổng kèm ngày tra, hoặc giấy xác nhận thay đổi gần nhất có ghi ngành, chứ không phải giấy chứng nhận.
Một mẹo giúp tiết kiệm thời gian: khi đọc yêu cầu của hồ sơ, gạch chân đúng cụm từ mô tả hoạt động, rồi tìm cụm đó trong danh sách ngành của công ty. Nếu không thấy nguyên văn, xem ngành gần nhất có bao hàm hoạt động đó không, và hỏi bên ra yêu cầu nếu còn phân vân, trước khi quyết định bổ sung ngành.
Tình huống: chị Ngọc mở thêm mảng bánh kem
Giả định chị Ngọc có công ty TNHH nhỏ ở Lâm Đồng, đăng ký ngành bán buôn nông sản, nay muốn mở thêm xưởng làm bánh kem bán cho quán cà phê. Kế toán của chị tra cổng, thấy danh sách ngành của công ty chỉ có các dòng bán buôn, không có dòng nào về sản xuất thực phẩm hay dịch vụ ăn uống.
Việc cần làm theo thứ tự: chọn mã ngành cấp bốn phù hợp cho hoạt động sản xuất bánh; làm thủ tục thông báo bổ sung ngành với Phòng Đăng ký kinh doanh; sau khi có giấy xác nhận, tra lại cổng để thấy ngành mới đã lên; rồi mới tới phần giấy tờ chuyên ngành về an toàn thực phẩm cho xưởng, do cơ quan quản lý chuyên ngành xử lý.
Chỗ dễ sai là làm ngược: đi hỏi giấy an toàn thực phẩm trước khi bổ sung ngành, hoặc nghĩ bổ sung ngành xong là được sản xuất ngay. Chỗ dễ sai thứ hai là thêm cả chục mã "phòng sau này", khiến danh sách rối và phải đọc kỹ hơn mỗi lần làm hồ sơ. Chị Ngọc chỉ bổ sung đúng những mã cần cho mảng bánh, các mảng khác để khi có kế hoạch thật mới làm.
Những lúc nên tự kiểm ngành nghề của công ty mình
Ngành nghề là phần ít ai nhìn lại sau ngày thành lập, trong khi nhiều thủ tục về sau đối chiếu đúng phần này:
- Trước khi nhận một hợp đồng thuộc mảng mới mà công ty chưa từng làm.
- Trước khi nộp hồ sơ dự thầu, vì hồ sơ thường yêu cầu ngành nghề phù hợp gói thầu.
- Trước khi xin giấy phép chuyên ngành, vì nhiều cơ quan đối chiếu ngành đã đăng ký.
- Khi đổi ngành chính do hoạt động thực tế đã chuyển hướng.
- Khi rút bớt những ngành không còn làm, để danh sách gọn và đúng thực tế.
- Sau mỗi lần thông báo bổ sung hay rút ngành, để chắc cổng đã ghi đúng mã và phần chi tiết.
Không cần thuê dịch vụ "tra ngành nghề hộ": danh sách ngành của công ty bạn nằm công khai trên cổng, đọc được trong vài phút.
Khi rà, nên in hoặc chụp danh sách ngành ra một lần, đánh dấu ba nhóm: ngành đang làm thật, ngành dự định làm trong năm, ngành không còn làm. Nhóm cuối là ứng viên để rút bớt trong lần thay đổi đăng ký tới, nhóm giữa là chỗ cần kiểm điều kiện kinh doanh trước khi bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không ghi ngành nghề?
Mẫu giấy chứng nhận hiện hành không ghi ngành nghề. Ngành nghề được ghi trong hệ thống đăng ký và tra trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, còn khi bổ sung ngành thì doanh nghiệp nhận giấy xác nhận thay đổi.
Ngành nghề kinh doanh được ghi theo mã cấp mấy?
Ngành nghề được ghi theo mã ngành cấp bốn của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, gồm bốn chữ số. Ngành do luật chuyên ngành quy định riêng thì ghi theo luật chuyên ngành đó.
Đã đăng ký ngành có điều kiện thì có được kinh doanh ngay không?
Chưa chắc. Đăng ký ngành chỉ là thông báo với cơ quan đăng ký. Ngành có điều kiện còn phải đáp ứng điều kiện hoặc có giấy phép riêng theo luật chuyên ngành trước khi hoạt động.
Bổ sung ngành nghề có phải cấp lại giấy chứng nhận không?
Thường không. Bổ sung hay rút ngành là thủ tục thông báo thay đổi nội dung đăng ký, kết quả là giấy xác nhận thay đổi. Kiểm hướng dẫn hiện hành trên cổng trước khi nộp.
Có nên đăng ký thật nhiều ngành cho tiện không?
Không cần. Danh sách dài không làm doanh nghiệp mạnh hơn mà khiến hồ sơ khó đọc và dễ nhầm. Nên đăng ký những ngành sẽ làm và bổ sung khi có kế hoạch cụ thể.