TraNgay.comTra Ngay
Tra cứu an toàn, tránh trang giả

Lỡ nhập thông tin vào trang tra cứu giả: việc cần làm trong vài giờ đầu

Đã nhập số định danh, mật khẩu hay mã OTP vào trang tra cứu giả? Xác định mình lộ gì, việc làm trong mười lăm phút đầu, trong ngày và theo dõi những tuần sau.

Anxious young Vietnamese father standing on a narrow apartment balcony at night, holding a phone to his ear with face turned away, blurred city lights behind, cool blue and amber

Nếu đã nhập mật khẩu ngân hàng hoặc mã OTP vào trang giả, việc đầu tiên là gọi tổng đài ngân hàng khoá ngân hàng điện tử ngay, trước cả khi đổi mật khẩu; nếu chỉ nhập số định danh và họ tên, bạn chưa mất quyền kiểm soát tài khoản nào nhưng cần cảnh giác với các cuộc gọi lừa đảo tiếp theo. Mức độ khẩn cấp phụ thuộc vào đúng thứ bạn đã nhập, nên bước đầu tiên là nhớ lại chính xác mình đã gõ những gì.

Bài này sắp việc theo thời gian: mười lăm phút đầu, trong ngày, và những tuần sau. Làm theo thứ tự giúp bạn không bỏ sót và không phí thời gian vào việc ít quan trọng trong lúc tiền có thể đang bị chuyển đi. Nếu trang còn khiến bạn cài thêm ứng dụng, có một mục riêng ở dưới.

Mình đã lộ gì và mức độ thế nào

Ngồi xuống, nhớ lại từng ô đã nhập. Đánh dấu vào bảng dưới; hàng nào có đánh dấu thì làm đúng việc ưu tiên của hàng đó.

Thứ đã nhậpMức độViệc ưu tiên
Họ tên, số định danh, ngày sinh, số điện thoạiThấp đến trung bình: chưa ai đăng nhập được, nhưng dùng được để lừa tiếpCảnh giác cuộc gọi xưng cán bộ, theo dõi khoản vay lạ
Mật khẩu tài khoản định danh, cổng thuế, bảo hiểmCao: người khác có thể đăng nhậpĐổi mật khẩu ngay, kiểm lịch sử và thiết bị
Mật khẩu thư điện tửCao: thư điện tử dùng để đặt lại mật khẩu nơi khácĐổi mật khẩu, đăng xuất mọi thiết bị, bật xác thực hai lớp
Tên đăng nhập và mật khẩu ngân hàngRất caoGọi ngân hàng khoá ngân hàng điện tử, rồi đổi mật khẩu
Mã OTP, số thẻ, mã bảo mật mặt sau thẻRất cao, có thể đã mất tiềnGọi ngân hàng khoá thẻ, khoá tài khoản, tra soát
Ảnh mặt, quay video khuôn mặt, ảnh hai mặt căn cướcCao: có thể bị dùng để mở tài khoản đứng tên bạnBáo ngân hàng, theo dõi khoản vay và tài khoản lạ

Nếu không nhớ rõ, cứ coi như đã nhập mức cao nhất mà trang có hỏi. Làm thừa một việc tốn vài phút; bỏ sót một việc có thể tốn cả tài khoản.

Mười lăm phút đầu

Những bước dưới đây ưu tiên chặn dòng tiền. Nếu có thể, dùng một điện thoại khác hoặc nhờ người nhà gọi trong lúc bạn làm các bước còn lại.

  1. Gọi tổng đài ngân hàng theo số in trên thẻ hoặc trong ứng dụng ngân hàng. Nói rõ bạn đã nhập thông tin vào trang lừa đảo, đề nghị khoá ngân hàng điện tử, khoá thẻ, và kiểm các giao dịch vừa phát sinh.
  2. Nếu có giao dịch lạ, đề nghị ngân hàng tra soát và liên hệ ngân hàng nhận để phong toả. Ghi lại thời điểm gọi và tên hoặc mã nhân viên.
  3. Nếu đã nhập thông tin ví điện tử, làm tương tự với tổng đài ví điện tử.
  4. Đổi mật khẩu thư điện tử chính từ một thiết bị khác, chọn đăng xuất khỏi mọi thiết bị.
  5. Ngắt mạng thiết bị đã dùng để mở trang giả nếu trang có đề nghị tải hay cài gì.

Đừng mất thời gian vào việc tìm hiểu trang giả là của ai hay chụp thêm ảnh chứng cứ trong mười lăm phút này. Ảnh chụp tin nhắn ban đầu là đủ; những việc khác làm sau khi tiền đã được chặn.

Trong ngày: khoá lại từng cửa

Đổi mật khẩu các tài khoản đã nhập và các tài khoản dùng chung mật khẩu đó. Nhiều người dùng một mật khẩu cho nhiều nơi. Kẻ gian biết điều đó và thử mật khẩu vừa lấy được trên thư điện tử, mạng xã hội, ví điện tử. Đổi từng nơi, mỗi nơi một mật khẩu riêng.

Kiểm lịch sử đăng nhập và thiết bị tin cậy. Cổng thuế, ứng dụng ngân hàng, thư điện tử thường có mục xem thiết bị đã đăng nhập. Xoá những thiết bị bạn không nhận ra. Riêng tài khoản định danh điện tử, cách bảo vệ chi tiết đã có bài riêng ở chuyên trang về định danh; tối thiểu hãy đổi mật khẩu và mã khoá ngay.

Báo nhà mạng nếu có dấu hiệu bị chiếm sim. Nếu điện thoại đột nhiên mất sóng, không gọi được, trong khi máy khác vẫn bình thường, có thể ai đó đang làm lại sim của bạn để nhận mã OTP. Đến cửa hàng chính thức của nhà mạng mang theo căn cước để kiểm và khoá.

Báo cho người thân và danh bạ nếu tài khoản mạng xã hội bị chiếm. Kẻ gian thường dùng tài khoản vừa chiếm được để nhắn vay tiền người quen. Một tin nhắn cảnh báo sớm giúp người thân không chuyển tiền.

Nếu trang đã khiến bạn cài thêm thứ gì

Một số trang tra cứu giả không dừng ở việc lấy thông tin mà dẫn tiếp tới việc tải một ứng dụng "để xem kết quả" hoặc "để xác thực". Nếu bạn đã cài, mức độ nghiêm trọng tăng lên nhiều, vì ứng dụng đó có thể đọc tin nhắn, đọc màn hình và tự thao tác trên máy.

Việc cần làm ngay là bật chế độ máy bay trên máy đã cài, rồi dùng một máy khác để gọi ngân hàng và đổi mật khẩu. Chỉ khi đã khoá xong các tài khoản quan trọng mới quay lại xử lý máy bị nhiễm: tắt quyền trợ năng, bỏ quyền quản trị của ứng dụng lạ, gỡ cài đặt, và nếu đã cấp quyền rộng thì cân nhắc khôi phục cài đặt gốc. Trình tự gỡ chi tiết nằm ở bài về ứng dụng giả mạo cơ quan nhà nước.

Điều quan trọng nhất: không đăng nhập ứng dụng ngân hàng trên máy đó cho tới khi chắc chắn ứng dụng lạ đã bị gỡ hoàn toàn. Nhiều vụ mất tiền xảy ra đúng lúc nạn nhân mở ứng dụng ngân hàng để "kiểm xem còn tiền không" trên chính chiếc máy đang bị điều khiển.

Những tuần sau: theo dõi gì

Thông tin đã lộ không tự hết hạn. Trong vài tuần tới, dành vài phút mỗi tuần cho các việc dưới đây.

  • Đọc kỹ tin báo biến động số dư, kể cả các khoản rất nhỏ. Kẻ gian đôi khi thử bằng một giao dịch nhỏ trước khi rút khoản lớn.
  • Tra thông tin tín dụng của chính mình qua kênh chính thức của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam, xem có khoản vay hay thẻ tín dụng nào mở dưới tên bạn mà bạn không biết.
  • Mở cổng thuế, cổng dịch vụ công, xem có tờ khai, hồ sơ nào phát sinh mà bạn không nộp.
  • Để ý thư từ, tin nhắn báo mở tài khoản mới, đăng ký dịch vụ mới đứng tên bạn.
  • Cảnh giác với cuộc gọi đọc đúng thông tin của bạn và xưng là cán bộ, nhân viên ngân hàng, người "hỗ trợ khắc phục sự cố".

Nếu phát hiện khoản vay hay tài khoản lạ đứng tên mình, liên hệ ngay tổ chức đã mở khoản đó để khiếu nại, đồng thời trình báo công an với toàn bộ chứng cứ đã lưu từ ngày đầu.

Kẻ gian thường quay lại, dưới vai khác

Người đã nhập thông tin vào trang giả là mục tiêu tốt cho lần lừa thứ hai, vì kẻ gian biết bạn đang lo lắng. Kịch bản hay gặp: một cuộc gọi xưng là cán bộ công an hoặc nhân viên ngân hàng, đọc đúng họ tên và số định danh của bạn, nói đã phát hiện tài khoản của bạn bị xâm nhập và cần "chuyển tiền sang tài khoản an toàn" hoặc "cài ứng dụng bảo vệ". Đó vẫn là kẻ gian.

Một biến thể khác là bài đăng hoặc tin nhắn tự xưng là dịch vụ thu hồi tiền bị lừa, cam kết lấy lại tiền nhanh nếu trả trước một khoản phí. Cơ quan công an không yêu cầu nạn nhân chuyển tiền để điều tra, ngân hàng không có "tài khoản an toàn" để bạn chuyển tiền sang, và không ai lấy lại được tiền cho bạn bằng cách thu phí trước.

Quy tắc cho giai đoạn này đơn giản: mọi liên hệ đến với bạn về vụ việc đều phải được kiểm lại bằng cách chính bạn gọi đi, theo số lấy từ thẻ ngân hàng, từ cổng chính thức, hoặc đến trực tiếp trụ sở. Không làm theo bất kỳ yêu cầu nào trong cuộc gọi đến, dù người gọi biết rõ về bạn tới đâu.

Những việc không cần làm và chỗ hay hiểu sai

Trong lúc hoảng, người ta dễ làm những việc tốn công mà không giúp gì, hoặc bỏ qua việc quan trọng vì nghĩ mình đã an toàn.

  • Không cần bán điện thoại, đổi số điện thoại hay đóng toàn bộ tài khoản ngân hàng. Khoá tạm, đổi mật khẩu và theo dõi là đủ trong đa số trường hợp.
  • Không cần trả tiền cho bất kỳ ai tự xưng có thể "gỡ thông tin khỏi hệ thống của kẻ gian". Thông tin đã lộ không thu hồi được; việc đúng là làm cho nó trở nên vô dụng bằng cách đổi mật khẩu và khoá tài khoản.
  • Hiểu sai: "Ngân hàng chưa báo giao dịch nào nên không sao." Kẻ gian có thể chờ vài ngày, hoặc dùng thông tin để mở tài khoản mới chứ không rút tiền từ tài khoản cũ.
  • Hiểu sai: "Đã đổi mật khẩu ngân hàng thì mật khẩu thư điện tử không quan trọng." Thư điện tử là nơi nhận đường dẫn đặt lại mật khẩu của rất nhiều dịch vụ khác; mất thư điện tử là mất dần mọi thứ.
  • Hiểu sai: "Trang đã báo lỗi, chắc thông tin không gửi đi được." Trang giả thường cố ý báo lỗi để bạn nhập lại hoặc nhập thêm; thông tin đã đi ngay khi bạn bấm nút.

Nếu không chắc mình đang ở mức nào, đến trực tiếp quầy giao dịch của ngân hàng mang theo căn cước. Nhân viên có thể kiểm toàn bộ thiết bị, phiên đăng nhập và hạn mức trong một lần.

Tình huống: con gái ông Tư xử lý trong buổi tối

Ông Tư sống ở Huế, nhận tin nhắn báo có khoản hoàn tiền điện. Ông bấm vào, nhập họ tên, số định danh, rồi nhập tên đăng nhập và mật khẩu ngân hàng theo yêu cầu "để nhận tiền". Trang báo lỗi, đòi nhập mã vừa gửi về. Ông thấy lạ, gọi con gái.

Chị con gái hỏi bố đã nhập những gì, đối chiếu với bảng mức độ: mật khẩu ngân hàng là mức rất cao, mã OTP chưa nhập. Chị gọi ngay tổng đài ngân hàng bằng số trên thẻ, yêu cầu khoá ngân hàng điện tử; ngân hàng xác nhận vừa có một lần đăng nhập thất bại từ thiết bị lạ, chưa có giao dịch. Sau đó chị hướng dẫn bố đổi mật khẩu ngân hàng tại quầy hôm sau, đổi mật khẩu thư điện tử ngay tối đó, và dặn bố trong vài tuần tới ai gọi xưng ngân hàng hay công an thì cúp máy, gọi lại cho con.

Tổng thời gian xử lý khoảng hai mươi phút. Ông Tư không mất tiền vì dừng lại trước bước nhập mã, và vì con gái làm đúng thứ tự: khoá trước, đổi mật khẩu sau, báo cáo và dặn dò cuối cùng.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ nhập số định danh và họ tên vào trang giả thì có bị mất tiền không?

Chỉ với hai thông tin đó, người khác không đăng nhập được tài khoản của bạn. Rủi ro là bị dùng để dựng kịch bản lừa qua điện thoại, nên hãy cảnh giác với cuộc gọi đọc đúng thông tin và không đưa mã OTP cho ai.

Nên đổi mật khẩu ngân hàng trước hay gọi ngân hàng trước?

Gọi ngân hàng khoá ngân hàng điện tử trước. Nếu kẻ gian đang đăng nhập, họ có thể đổi mật khẩu nhanh hơn bạn. Khoá từ phía ngân hàng chặn được cả những phiên đang mở.

Có cần làm lại thẻ căn cước vì số định danh bị lộ không?

Thường không cần và cũng không đổi được số định danh. Thứ cần làm là bảo vệ các tài khoản gắn với số đó bằng mật khẩu riêng, theo dõi khoản vay lạ và không cung cấp mã xác thực cho ai.

Làm sao biết có ai mở khoản vay dưới tên mình không?

Tra thông tin tín dụng của chính bạn qua kênh chính thức của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam. Nếu thấy khoản vay lạ, liên hệ tổ chức cho vay để khiếu nại và trình báo công an.

Điện thoại tự nhiên mất sóng sau khi nhập thông tin vào trang giả có đáng lo không?

Đáng lo nếu các máy khác ở cùng chỗ vẫn có sóng. Có thể sim của bạn đang bị làm lại để nhận mã OTP. Đến ngay cửa hàng chính thức của nhà mạng mang theo căn cước để kiểm và khoá.

Có người gọi đọc đúng thông tin và nói sẽ giúp bảo vệ tài khoản thì xử lý sao?

Cúp máy, không làm theo bất cứ yêu cầu nào. Tự gọi lại ngân hàng hoặc cơ quan theo số lấy từ thẻ hoặc cổng chính thức để kiểm. Ngân hàng và công an không yêu cầu chuyển tiền sang tài khoản an toàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138