Một cuộc gọi hiện dấu cộng kèm mã nước bạn không quen ai ở đó, nhất là đổ một hồi rồi tắt vào giờ lạ, thì không nghe, không gọi lại, chặn số và báo cáo qua đầu số 5656. Gọi lại một số quốc tế lạ có thể tốn cước quốc tế cao, và là cách kẻ gian xác nhận số của bạn đang hoạt động để gọi tiếp.
Không phải cuộc gọi quốc tế nào cũng đáng ngờ. Người thân đi lao động, đối tác nước ngoài, hãng vận chuyển quốc tế đều gọi bằng số có mã nước. Bài này giúp bạn đọc mã nước trên màn hình, phân biệt cuộc gọi đáng nghe với cuộc gọi nên bỏ qua, và xử lý khi đã lỡ nghe hoặc lỡ gọi lại.
Đọc một số quốc tế hiện trên màn hình
Số quốc tế hiện trên điện thoại bắt đầu bằng dấu cộng, theo sau là mã nước từ một đến ba chữ số, rồi số của người gọi ở nước đó. Mã nước quen thuộc với người Việt là 82 của Hàn Quốc, 81 của Nhật Bản, 886 của Đài Loan, 1 của Mỹ và Canada. Nếu bạn có người thân ở những nơi này, cuộc gọi từ mã đó là chuyện bình thường.
Số trong nước hiển thị dạng quốc tế bắt đầu bằng dấu cộng 84. Nhiều máy và ứng dụng hiện số Việt Nam theo kiểu này, không có nghĩa là cuộc gọi từ nước ngoài. Đừng hoảng chỉ vì thấy dấu cộng.
Có vài dải mã không thuộc nước nào. Mã 882 và 883 dành cho các mạng viễn thông quốc tế; mã 870 và 881 dành cho dịch vụ vệ tinh. Những dải này có người dùng hợp pháp như tàu biển, đoàn thám hiểm, nhưng một người bình thường ở Việt Nam hầu như không có lý do để nhận cuộc gọi từ đó. Cuộc gọi lạ từ các dải này nên bỏ qua.
Cách nhanh nhất để biết mã nước thuộc đâu là tra danh sách mã nước của Liên minh Viễn thông Quốc tế hoặc trong phần trợ giúp của nhà mạng. Tra mã nước là thông tin công khai; còn danh tính người gọi thì không có kênh chính thống nào cho bạn tra.
Các kiểu cuộc gọi lạ hay gặp
Bảng gom những kiểu thường gặp theo dấu hiệu nhận ra và việc nên làm. Một cuộc gọi có thể mang nhiều dấu hiệu cùng lúc.
| Kiểu cuộc gọi | Dấu hiệu | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Một tiếng chuông | Đổ một hồi rất ngắn rồi tắt, thường vào ban đêm, mã nước lạ | Không gọi lại, chặn số |
| Giả danh cơ quan | Xưng công an, toà án, cơ quan thuế, bưu điện, nhà mạng; doạ khoá thuê bao, có lệnh bắt, có bưu phẩm vi phạm | Cúp máy, tự liên hệ cơ quan qua kênh chính thức |
| Cuộc gọi tự động | Giọng ghi âm sẵn bảo bấm một phím để nghe chi tiết hoặc gặp nhân viên | Không bấm phím nào, cúp máy |
| Mời việc, mời đầu tư | Hứa thu nhập cao, việc nhẹ, yêu cầu kết bạn qua ứng dụng nhắn tin | Không kết bạn, không chuyển tiền |
| Giả người quen | Xưng người thân ở nước ngoài, đổi số mới, cần tiền gấp | Gọi lại số cũ của người thân hoặc hỏi người nhà khác |
Điểm chung của các kiểu trên là tạo áp lực thời gian. Một cơ quan nhà nước ở Việt Nam không gọi bạn từ số nước ngoài, không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, không đòi mã xác thực, và không làm việc qua ứng dụng nhắn tin với người lạ.
Xử lý một cuộc gọi lạ: trình tự an toàn
Giả định bà Hoa ở Huế, đêm qua có ba cuộc gọi nhỡ từ một số có mã nước bà chưa nghe bao giờ, mỗi cuộc chỉ đổ một hồi. Sáng ra bà định gọi lại xem ai.
- Dừng lại, không gọi lại. Nếu là người quen, họ sẽ gọi lại lần nữa hoặc nhắn tin qua kênh bà vẫn dùng.
- Hỏi người nhà xem có ai đang ở nước có mã đó không. Nếu không có ai, coi như cuộc gọi lạ.
- Chặn số trên điện thoại: mở lịch sử cuộc gọi, chọn số đó, chọn chặn.
- Báo cáo cuộc gọi rác qua đầu số tiếp nhận 5656 theo cú pháp đang được công bố cho cuộc gọi rác, kèm số đã gọi và mô tả ngắn.
- Nếu đã lỡ gọi lại, xem chi tiết cước trong ứng dụng của nhà mạng sau một hai ngày. Có khoản cước lạ thì gọi tổng đài nhà mạng để hỏi và khiếu nại.
Cú pháp báo cáo qua 5656 có thể được điều chỉnh, nên kiểm hướng dẫn mới nhất trên trang chính thức của cơ quan quản lý an toàn thông tin hoặc của nhà mạng trước khi gửi.
Vì sao gọi lại là bất lợi
Cước quốc tế tính cho bạn. Cuộc gọi đi tới số nước ngoài tính cước quốc tế, cao hơn nhiều so với gọi trong nước. Với một số dải số đặc biệt, cước có thể cao bất thường và bên gọi lừa được chia phần từ khoản cước đó.
Xác nhận số của bạn còn sống. Gọi lại hay bắt máy nói chuyện cho kẻ gian biết số này có người dùng thật. Số đó sẽ được đưa vào danh sách gọi tiếp, kể cả bán cho nhóm khác.
Giọng nói có thể bị ghi lại. Những câu trả lời ngắn như "vâng", "đúng rồi" hay cả câu xưng tên có thể bị ghi âm. Nếu cần nghe máy một số lạ, để bên kia nói trước và đừng xác nhận thông tin cá nhân.
Bấm phím theo hướng dẫn tự động là rủi ro thêm. Một số cuộc gọi tự động bảo bấm phím để chuyển sang tổng viên; phím đó có thể kết nối bạn tới một dịch vụ có cước cao hoặc tới người dẫn dụ tiếp. Cuộc gọi tự động thật của ngân hàng hay nhà mạng không bắt bạn bấm phím để xác nhận thông tin tài khoản.
Số hiển thị có thể bị làm giả
Số hiện trên màn hình không phải lúc nào cũng là số thật của người gọi. Kẻ gian có thể dùng tổng đài internet để hiển thị một số trông như số trong nước, thậm chí trùng số của một cơ quan. Nhà mạng trong nước có biện pháp chặn bớt cuộc gọi quốc tế giả số trong nước, nhưng không chặn được hết.
Vì vậy cách kiểm đáng tin không phải là nhìn số, mà là tự gọi lại theo số bạn tự tìm. Một người xưng cán bộ công an phường gọi báo bạn liên quan vụ án, bạn cúp máy, rồi tự tra số tiếp dân của công an phường mình trên cổng thông tin chính thức của tỉnh và gọi hỏi. Một người xưng nhân viên nhà mạng báo sắp khoá thuê bao, bạn tự gọi tổng đài chăm sóc khách hàng in trên trang chính thức của nhà mạng.
Cũng có loại tin nhắn mang tên thương hiệu của ngân hàng hay cơ quan nhưng thực ra phát từ thiết bị phát sóng giả đặt gần khu đông người. Tin nhắn loại đó thường kèm đường dẫn; không bấm, không đăng nhập. Phần nhận diện trang tra cứu giả và tin nhắn giả có trong danh mục Tra cứu an toàn của Tra Ngay.
Cuộc gọi quốc tế đáng nghe và cách xác minh người quen
Gia đình có người đi lao động, du học thường nhận cuộc gọi từ số nước ngoài lạ vì người thân vừa đổi SIM, mượn máy bạn cùng phòng, hay gọi từ máy bàn ký túc xá. Những cuộc gọi đó đáng nghe. Vấn đề là kẻ gian cũng biết điều này và hay giả làm người thân ở nước ngoài, đôi khi dùng giọng nói được bắt chước từ đoạn ghi âm đăng trên mạng xã hội.
Cách xác minh đơn giản mà hiệu quả là thống nhất trước trong nhà một câu hỏi riêng chỉ người trong gia đình biết, không đăng lên mạng bao giờ, ví dụ tên con chó nuôi hồi nhỏ hay món bà nấu ngày giỗ ông. Khi có cuộc gọi lạ xưng người thân và nói chuyện tiền bạc, hỏi câu đó. Người thật trả lời ngay; kẻ gian vòng vo hoặc cúp máy.
Cách thứ hai là gọi ngược về số cũ hoặc tài khoản nhắn tin quen của người thân, hoặc hỏi một người khác cùng ở nước đó. Nếu người thân thật sự mất máy, bạn bè, chủ nhà hay công ty phái cử của họ sẽ xác nhận được.
Đơn vị phái cử lao động, trường của du học sinh, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại đều có số liên hệ công bố chính thức. Nên lưu sẵn các số này trước khi người thân đi, thay vì chỉ trông vào số lạ gọi tới lúc có chuyện.
Cài đặt trên điện thoại để bớt bị làm phiền
Bạn không chặn được mọi cuộc gọi lạ, nhưng có thể giảm số lần bị đánh thức lúc nửa đêm.
- Bật chế độ im lặng cuộc gọi từ số không có trong danh bạ: cuộc gọi vẫn vào hộp thư hoặc lịch sử nhưng máy không đổ chuông. Nhớ tắt chế độ này khi đang chờ cuộc gọi quan trọng từ số lạ, như shipper hay bệnh viện.
- Dùng chế độ không làm phiền theo giờ, chỉ cho phép danh sách người thân gọi xuyên qua.
- Với người già trong nhà, cài sẵn danh bạ đầy đủ người quen và bật chặn số lạ; nhắc ông bà nguyên tắc không gọi lại số có dấu cộng.
- Cân nhắc kỹ ứng dụng nhận diện cuộc gọi rác của bên thứ ba: nhiều ứng dụng đòi tải toàn bộ danh bạ của bạn lên máy chủ của họ. Ưu tiên tính năng có sẵn của hệ điều hành và của nhà mạng.
- Hỏi nhà mạng về dịch vụ chặn cuộc gọi rác hoặc cảnh báo cuộc gọi nghi lừa đảo nếu nhà mạng có triển khai.
Đừng trả lời tin nhắn hay cuộc gọi lạ bằng cách mắng chửi hay doạ báo công an; im lặng và chặn hiệu quả hơn, vì bất kỳ phản hồi nào cũng xác nhận số đang có người dùng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gọi lại cuộc gọi nhỡ từ số nước ngoài lạ không?
Không nên nếu bạn không quen ai ở nước có mã đó. Gọi lại có thể tốn cước quốc tế cao và xác nhận số của bạn đang hoạt động. Người quen thật sự sẽ gọi lại hoặc nhắn qua kênh bạn vẫn dùng.
Đầu số +882 và +883 là của nước nào?
Không thuộc nước nào. Đây là dải mã dành cho các mạng viễn thông quốc tế. Người dùng bình thường ở Việt Nam hầu như không có lý do nhận cuộc gọi từ dải này, nên cuộc gọi lạ từ đó nên bỏ qua và chặn.
Báo cáo cuộc gọi rác ở đâu?
Bạn gửi tin nhắn báo cáo tới đầu số 5656 theo cú pháp đang được công bố cho cuộc gọi rác, kèm số đã gọi và nội dung ngắn. Kiểm cú pháp mới nhất trên trang chính thức của cơ quan quản lý hoặc nhà mạng.
Đã lỡ nghe máy và nói chuyện với số lạ thì làm gì?
Không làm theo bất kỳ yêu cầu nào trong cuộc gọi, không cung cấp mã xác thực hay thông tin tài khoản. Chặn số, theo dõi tài khoản ngân hàng vài ngày, và nếu đã lỡ cung cấp thông tin thì gọi ngay ngân hàng để khoá.
Công an có gọi điện từ số nước ngoài để làm việc không?
Không. Cơ quan công an ở Việt Nam làm việc qua giấy mời, văn bản và trụ sở cụ thể, không gọi bạn từ số nước ngoài để yêu cầu chuyển tiền hay cung cấp mã xác thực. Gặp cuộc gọi như vậy, cúp máy và tự liên hệ công an xã phường.
Làm sao biết ai đang gọi cho mình từ số nước ngoài?
Không có kênh chính thống cho bạn tra danh tính người gọi qua số điện thoại. Cách đúng là hỏi người thân xem ai đang ở nước đó, hoặc chờ người gọi nhắn tin tự giới thiệu qua kênh bạn đã quen.