Xe mang biển số nước ngoài lưu hành ở Việt Nam chủ yếu là xe qua cửa khẩu theo các hiệp định vận tải đường bộ với nước láng giềng, như Lào, Campuchia, Trung Quốc. Những xe này giữ biển số của nước đăng ký, mang ký hiệu phân biệt quốc gia, có giấy phép liên vận và chỉ được hoạt động trong thời hạn, phạm vi theo giấy phép và quy định.
Bạn không cần thuộc mẫu biển của từng nước. Điều có ích là nhận ra mình đang gặp xe nước ngoài để xử lý đúng khi có va chạm, hiểu vì sao xe đó được chạy trên đường Việt Nam, và nếu chính bạn định lái xe sang nước bạn thì cần những gì. Quy định cụ thể theo từng hiệp định và có thể thay đổi, nên trước mỗi chuyến đi hãy kiểm hướng dẫn mới nhất của cơ quan quản lý đường bộ và cửa khẩu.
Nhận ra xe biển nước ngoài trên đường
Dấu hiệu dễ thấy nhất là biển có chữ viết khác chữ Việt hoặc khác hẳn cách xếp ký tự của biển Việt Nam. Biển Lào và Campuchia thường có tên tỉnh, thành bằng chữ của nước đó; biển xe Trung Quốc bắt đầu bằng một chữ Hán viết tắt tên tỉnh, rồi tới chữ cái Latin và dãy ký tự. Xe Trung Quốc loại nhỏ thường mang biển nền xanh lam, xe lớn mang biển nền vàng, xe năng lượng mới mang biển nền xanh lá; đó là quy ước của nước bạn, không theo quy ước màu biển của Việt Nam.
Dấu hiệu thứ hai là ký hiệu phân biệt quốc gia gắn phía sau xe, thường là hai hay ba chữ cái viết tắt tên nước theo quy ước quốc tế. Xe qua cửa khẩu theo hiệp định phải mang ký hiệu này cùng với giấy phép liên vận. Ở vùng biên như Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Trị, Tây Ninh, An Giang, gặp xe nước bạn là chuyện hằng ngày.
Đừng dùng màu biển Việt Nam để đọc biển nước ngoài. Biển vàng của một xe Trung Quốc không có nghĩa là xe kinh doanh vận tải theo cách hiểu ở Việt Nam, và chữ trên biển không cho bạn biết chủ xe là ai. Với người lái xe, nhận ra xe nước ngoài chỉ để chủ động giữ khoảng cách, vì tài xế nước bạn có thể chưa quen đường và thói quen giao thông ở Việt Nam.
Xe biển nước ngoài được chạy ở đâu, trong bao lâu
Bảng dưới tóm lược khung chung. Chi tiết phụ thuộc hiệp định với từng nước, loại giấy phép và loại xe; số liệu cụ thể kiểm trong văn bản hiện hành, không nên tin bảng truyền tay.
| Nhóm xe | Giấy tờ đi kèm | Phạm vi và thời hạn |
|---|---|---|
| Xe vận tải hàng hoá qua biên giới | Giấy phép liên vận, giấy tờ hải quan phương tiện, ký hiệu phân biệt quốc gia | Theo tuyến, cửa khẩu và thời hạn trên giấy phép |
| Xe chở khách theo tuyến cố định quốc tế | Giấy phép liên vận, danh sách hành khách, ký hiệu quốc gia | Chạy đúng tuyến, đúng bến đã đăng ký |
| Xe du lịch, xe cá nhân của người nước bạn | Giấy phép liên vận hoặc giấy tờ tạm nhập theo quy định, ký hiệu quốc gia | Thời hạn lưu lại và phạm vi theo giấy phép; có thể bị giới hạn khu vực |
| Xe phục vụ công vụ, ngoại giao của nước bạn | Giấy tờ theo thoả thuận riêng | Theo thoả thuận giữa hai nước |
Điểm chung: xe nước ngoài không được tự do chạy khắp Việt Nam vô thời hạn như xe đăng ký trong nước. Hết thời hạn, xe phải tái xuất qua cửa khẩu theo quy định.
Va chạm với xe biển nước ngoài: trình tự an toàn
Chị Linh lái xe trên quốc lộ gần một cửa khẩu ở Lạng Sơn, bị một xe tải biển nước ngoài lùi chạm vào đầu xe. Hai bên bất đồng ngôn ngữ. Đây là trình tự gọn.
- Dừng xe an toàn, bật đèn khẩn cấp, đặt cảnh báo phía sau nếu đang ở làn đường đông xe. Có người bị thương thì gọi cấp cứu 115 trước tiên.
- Báo cảnh sát giao thông hoặc công an nơi gần nhất qua số 113. Lực lượng ở khu vực cửa khẩu quen xử lý vụ việc có xe nước ngoài và có cách liên hệ với đơn vị vận tải của xe đó.
- Chụp ảnh vị trí hai xe, vết va chạm, biển số trước sau, ký hiệu quốc gia và giấy phép liên vận nếu tài xế đồng ý cho xem. Ảnh chỉ dùng cho hồ sơ, không đăng lên mạng.
- Dùng ứng dụng dịch trên điện thoại để trao đổi những câu ngắn: có ai bị thương không, chờ cảnh sát tới. Tránh tranh cãi về lỗi khi chưa có người lập biên bản.
- Báo đơn vị bảo hiểm xe của bạn, nói rõ xe kia mang biển nước ngoài. Xe nước ngoài vào Việt Nam theo quy định thường phải có bảo hiểm trách nhiệm dân sự còn hiệu lực ở Việt Nam; hỏi cơ quan xử lý về thông tin bảo hiểm của xe kia.
- Giữ biên bản và thông tin đơn vị thụ lý để theo dõi bồi thường.
Đừng nhận tiền mặt “cho nhanh” khi thiệt hại chưa rõ, và đừng giữ giấy tờ của tài xế nước ngoài. Giải quyết qua cơ quan chức năng giúp bạn có hồ sơ khi cần đòi bồi thường từ bảo hiểm.
Chiều ngược lại: bạn lái xe biển Việt Nam sang nước bạn
Anh Trung ở Quảng Trị định lái ô tô gia đình sang Lào du lịch dịp nghỉ lễ. Danh sách việc cần chuẩn bị trước khi đi:
- Giấy phép liên vận cho xe theo hiệp định với nước sẽ đến, xin trước theo hướng dẫn của cơ quan quản lý đường bộ; kiểm thời hạn và cửa khẩu được ghi trên giấy phép.
- Ký hiệu phân biệt quốc gia của Việt Nam gắn phía sau xe theo đúng quy cách.
- Giấy chứng nhận đăng ký xe bản gốc hoặc giấy tờ được chấp nhận theo quy định, giấy chứng nhận kiểm định còn hạn; nếu xe đang thế chấp ngân hàng, hỏi ngân hàng về giấy tờ cần mang.
- Giấy phép lái xe phù hợp; hỏi trước nước bạn có công nhận giấy phép lái xe Việt Nam hay cần giấy phép lái xe quốc tế.
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự có hiệu lực ở nước đến, thường mua tại cửa khẩu hoặc trước khi đi.
- Tìm hiểu luật giao thông cơ bản của nước bạn, nhất là tốc độ, quy định đỗ xe và giấy tờ phải mang theo.
Chuẩn bị thiếu một giấy là bị dừng ở cửa khẩu, quay về mất cả ngày. Gọi trước tới tổng đài hoặc bộ phận hướng dẫn của cửa khẩu dự định qua để hỏi giấy tờ mới nhất, đừng chỉ dựa vào kinh nghiệm của chuyến người quen đi năm trước.
Những hiểu lầm về xe biển nước ngoài
Xe biển nước ngoài được miễn luật giao thông Việt Nam. Không. Mọi xe lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân thủ luật giao thông Việt Nam. Vi phạm vẫn bị xử lý, kể cả vi phạm ghi nhận qua camera.
Xe biển nước ngoài có thể bán lại ở Việt Nam dễ dàng. Xe tạm nhập theo giấy phép liên vận hay chế độ tạm nhập không được tự ý bán. Mua một chiếc xe như vậy mà không có thủ tục hải quan, đăng ký đầy đủ là mua rủi ro lớn, có thể bị thu giữ.
Biển xe Lào màu nào cũng là xe cá nhân. Mỗi nước có quy ước màu biển riêng, khác Việt Nam. Đừng suy luận về chủ xe hay mục đích sử dụng từ màu biển nước ngoài.
Xe tay lái bên phải được chạy bình thường. Việt Nam đi bên phải đường, xe dùng tay lái bên trái. Xe tay lái bên phải chịu những quy định hạn chế riêng khi vào Việt Nam; hỏi cơ quan quản lý trước nếu bạn có ý định đưa loại xe này qua biên giới.
Phân biệt xe biển nước ngoài với xe biển NN và xe tạm nhập
Ba nhóm xe này hay bị gọi chung là “xe nước ngoài”, nhưng giấy tờ và quyền lưu hành khác nhau. Bảng dưới giúp bạn khỏi lẫn.
| Nhóm xe | Biển gắn trên xe | Đăng ký ở đâu | Lưu hành |
|---|---|---|---|
| Xe qua cửa khẩu theo hiệp định | Biển của nước đăng ký, kèm ký hiệu quốc gia | Ở nước bạn | Theo thời hạn, phạm vi trên giấy phép liên vận |
| Xe biển NN | Biển Việt Nam nền trắng chữ đen, ký hiệu NN | Ở Việt Nam, đứng tên tổ chức, cá nhân nước ngoài | Như xe đăng ký trong nước, theo thời hạn đăng ký của chủ xe |
| Xe tạm nhập của người được hưởng ưu đãi | Thường là biển Việt Nam dành cho nhóm chủ xe tương ứng | Ở Việt Nam, kèm hồ sơ hải quan tạm nhập | Trong thời hạn tạm nhập; chuyển nhượng phải làm thủ tục thuế, hải quan |
Điểm cần nhớ: chỉ nhóm đầu mang biển nước ngoài thật sự. Hai nhóm sau mang biển Việt Nam, dù chủ xe là người nước ngoài. Khi ai đó rao bán “xe biển nước ngoài giá rẻ”, hỏi rõ xe thuộc nhóm nào và giấy tờ ra sao; xe nhóm đầu gần như không có đường hợp pháp để bán cho người trong nước nếu không qua thủ tục nhập khẩu đầy đủ.
Xe biển nước ngoài đỗ lâu ngày ở khu phố: khi nào nên báo
Ở các thành phố gần biên giới, đôi khi người dân thấy một chiếc xe biển nước ngoài đỗ ở đầu ngõ nhiều ngày, phủ bụi, không ai tới lấy. Phần lớn trường hợp là xe của người nước bạn sang thăm thân, làm ăn ngắn ngày, hoặc xe của đơn vị vận tải chờ hàng. Không cần coi mọi chiếc xe như vậy là đáng ngờ.
Nên báo khi có dấu hiệu bất thường rõ: xe đỗ chắn lối thoát hiểm, rò rỉ nhiên liệu, có mùi lạ, cửa kính vỡ, hoặc đỗ quá lâu ở nơi không được đỗ. Kênh báo là công an cấp xã nơi xe đỗ hoặc tổ dân phố để chuyển tiếp. Báo bằng mô tả: vị trí, thời gian bạn bắt đầu thấy xe, tình trạng xe. Không cần chụp và đăng ảnh xe lên nhóm khu phố.
Điều không nên làm: tự dán giấy lên kính, khoá bánh, đẩy xe đi chỗ khác hay tự liên hệ “người quen ở cửa khẩu” để dò chủ xe. Những việc đó có thể làm hỏng tài sản của người khác và khiến bạn chịu trách nhiệm. Cơ quan chức năng có cách xác minh xe qua dữ liệu xuất nhập cảnh phương tiện, việc của bạn chỉ là cung cấp thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Xe biển Lào, Campuchia chạy ở Việt Nam có hợp pháp không?
Hợp pháp nếu xe có giấy phép liên vận, giấy tờ tạm nhập phương tiện và ký hiệu phân biệt quốc gia theo hiệp định, và đang chạy trong thời hạn, phạm vi được phép. Hết thời hạn, xe phải tái xuất qua cửa khẩu.
Có mua được xe biển nước ngoài ở Việt Nam không?
Xe tạm nhập theo giấy phép liên vận hoặc chế độ tạm nhập không được tự ý mua bán. Mua xe không có thủ tục hải quan và đăng ký đầy đủ có thể bị thu giữ. Nếu được mời mua, hỏi cơ quan hải quan và cơ quan đăng ký xe trước.
Xe biển nước ngoài vi phạm giao thông có bị phạt không?
Có. Xe lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân thủ luật giao thông Việt Nam, vi phạm bị xử lý theo quy định. Việc xử lý có thể kèm phối hợp với đơn vị vận tải hoặc cơ quan quản lý cửa khẩu.
Lái ô tô Việt Nam sang Lào cần những giấy tờ gì?
Thường cần giấy phép liên vận, ký hiệu phân biệt quốc gia, giấy đăng ký xe, giấy chứng nhận kiểm định còn hạn, giấy phép lái xe phù hợp và bảo hiểm có hiệu lực ở nước đến. Kiểm danh mục mới nhất với cơ quan quản lý đường bộ trước khi đi.
Ký hiệu phân biệt quốc gia trên xe là gì?
Đó là ký hiệu chữ cái viết tắt tên nước đăng ký xe, gắn phía sau xe theo quy ước quốc tế, để người tham gia giao thông và cơ quan chức năng nước sở tại biết xe đến từ đâu. Xe qua biên giới theo hiệp định phải mang ký hiệu này.